आपण

आपण एखाद्यासाठी कोण असतो…
अधराचे शब्द ऐकत
"हा आपला" असे स्वत:लाच समजावत
रात्रभर उराशी बसणारा एखादा जिवलग….?
असं म्हणत-म्हणत डोळ्यातील बाहूल्यांशी
संवाद साधू बघणारे एखादे प्रौढ़ बालक….?
आपण एखाद्यासाठी कितपत असतो ?
एखाद्याच्या इछेभोवती पडलेच आपल्या नकाराचे कुंपण
तर स्मरणात राहतो का "जिवलग" शब्दाचा खोल अर्थ ?
का आपण असतो त्याच्यासाठी गोड गोड गाणारा बंदिस्त पक्षी…
जेव्हा जेव्हा चोच उघडेल तेव्हा तेव्हा मंजूळ आणि मंजूळच आवाज काढणारा ?

आपण एखाद्यासाठी कोण असू…?
पाखरांना पंख फुटतील, दिशा समजतील
आणि कळतील झाड़ सोडून जाण्याच्या आवश्यकता….
आपण असू जागा न सोडू शकणारे झाड़ !!!
भरारीच्या आवेगात पक्षी फिरकलाच कधी परत
तर त्याच्या आठवणीच्या दु:खाचे चोचले पूरवणारे झाड़ !

आपण एखाद्यासाठी कोण होतो….?
भेटलो नसतो असे कोणीतरी…?
आपण एखाद्यासाठी कोण असतो..?
ज्याच्यावाचून अड़त नाही असे आगंतुक सहावे बोट…?
आपण एखाद्यासाठी कोण असू…?
कधी लहर आलीच तर अश्रू पूरवणारे एखादे कारण…?

…………………….

……….

आपण खुप करायचो अट्टाहास
पण आपण फार तर फार पाणी होऊ शकतो एखाद्यासाठी….
एखाद्याची तहान होऊ शकत नाही……

- मौनाची भाषांतरे, संदिप खरे

कुणि जाल का, सांगाल का, सुचवाल का ह्या कोकिळा ?

कुणि जाल का, सांगाल का, सुचवाल का ह्या कोकिळा ?
रात्री तरी गाऊ नको, खुलवू नको अपुला गळा

आधीच संध्याकाळची बरसात आहे लांबली
परत जाता चिंब चुंबन देत दारी थांबली
फार पूर्वीचा दिला तो श्वास साहुन वाळला
आताच आभाळातला काळोख मी कुरवाळला

अनिल , आ. रा. देशपांडे ’अनिल’

Nominated by UN as the best Poem of 2006 - Written by an African Kid

When I born, I black

When I grow up, I black

When I go in Sun, I black

When I scared, I black

When I sick, I black

And when I die, I still black

And you white fellow

When you born, you pink

When you grow up, you white

When you go in sun, you red

When you cold, you blue

When you scared, you yellow

When you sick, you green

And when you die, you grey

And you calling me colored??

सुनामी आली !!'

एकदा काय झालं,
एक सरिता रागवली
आपल्या boyfriend ला म्हणाली

'हे रे काय सागर !
मीच का म्हणून ?

दर वेळी मीच का
मीच का यायचं खाली डोंगरावरून ?
आणायचं रानावनातलं सारं तुझ्यासाठी
दरी बघायची नाही
कडा बघायचा नाही
कशी सुसाट पळत येते मी
विरहव्याकुळ, संगमोत्सुक
कधी एकदा तुला गच्च मिठी मारीन
तुझ्यात हरवून , हरपून जाईन

आणि तू वेडा
तुझं लक्षच नसतं कधी
सारखा त्या चंद्रिकेकडे टक लावून असतोस.
उसळतोस तिच्यासाठी
तुझ्यासाठी पाणी आणते मी
पण तुला भरती येते तिच्यासाठी

मी नाही जा !
बोलणारच नाही आता.
येणारही नाही.
काठावरच्या लोकांना सांगून
मोट्ठं धरण बांधीन
थांबून राहीन तिथेच.
बघच मग.

सरिताच ती
बोलल्याप्रमाणे वागली.
सागर बिचारा तडफ़डला
आकसला, आतल्या आत झुरत गेला.
शेवटी फ़ुट्ला बांध त्याच्याही संयमाचा
उठला ताड
ओरडला दहाड
उफ़ाळला वारा पिऊन
लाटांचं तांड्व घेऊन
सुटला सुसाट
सरितेच्या दिशेने

लोक येडे.
म्हणाले 'सुनामी आली ! सुनामी आली !!'

तू तलम अग्नीची पात...

.
.
तू तलम अग्नीची पात जशी दिनरात झळावी मंद
तू बंध मुक्त स्व्च्छंद जसा रानात झरा बेबंद
.
तू अल्लड नवथर थरथर देही जसे थरथरे पाणी
या पाण्यावरला तरंग मी अन भास वेगळा राणी
.
रानात बहर अंगात बहरले धुंद फुंद ते श्वास
मीलनी मस्ग ते सर्प जसे की टाकतात निश्वास
.
.
ना. धो. महानोर

रक्तात पेटलेल्या अगणित सुर्यांनो..

रक्तात पेटलेल्या अगणित सुर्यांनो..
तुमची आई बहिण आजही विटनबली जातेय हाटाहाटातून .
मवाल्यासारखे माजलेले उन्मत्त नियोग , आजही
मेणबत्तीसारखी जाळतात माणसं चौकाचौकातून.
तील्कातले हात सळसळलेच तर छाटले जातात कोपरापसून.
अरे ..रक्तात पेटलेल्या अगणित सुर्यांनो.
किती दिवस ..किती दिवस सोसायाची अशी घोर नाकेबंदी.
मरेपर्यंत रहायच का असं ..युद्धकैदी !!!
ती पहा रं ती पहा ..मातीची अस्मिता आभाळ भर झालीये .
माझ्या यातानांनी आता झिंदाबाद ची गर्जना केलीये
तेंव्हा ..रक्तात पेटलेल्या अगणित सुर्यांनो
आता या शहराशहराला आग लावीत चला !!!!!!

--नामदेव ढसाळ

पुन्हा पुन्हा चुकण्यासाठी

क्षणोक्षणी चुका घडतात,

आणि श्रेय हरवून बसतात.

आपल्याच रिकाम्या ओंजळी आपल्याला

फार काही शिकवत असतात.

कणभर चुकीलाही

आभाळाएवढी सजा असते,

चुक आणि शिक्षा यांची कधी

ताळेबंदी मांडायची नसते

एक कृती, एक शब्द

एकच निमिष हुकतं-हुकतं

उभ्या जन्माच्या चुकामुकीला

तेवढं एक निमित्त पुरतं

अखेर हे सारं घडतं केवळ आपण काही शिकण्यासाठी

आपण मात्र शिकत असतो

पुन्हा पुन्हा चुकण्यासाठी!

- सुधीर मोघे

संक्षेप

हा ठोकरून गेला, तो वापरून गेला..
जो भेटला मला तो वांधा करून गेला!

वेशीवरी मनाच्या आले सवाल सारे
माझा सवाल माझ्या ओठी विरून गेला

माझ्याविना फुलांची दिंडी निघून गेली
काटाच प्यार आता जो मोहरून गेला

चाहूल ही तुझी की, ही हूल चांदण्याची?
जो चंद्र पाहिला मी तोही दुरून गेला!

केव्हाच आसवांची गेली पुसून गावे..
स्वप्नामधेच माझा रस्ता सरून गेला

बोलू कुणास देई आकांत हा सुखाचा?
मागेच दु:खितांचा टाहो मरून गेला!

कानात कोठडीच्या किंचाळला झरोका-
“बाहेर एक कैदी तारा धरून गेला!”

आजन्म ही तुझी मी केल्यावरी प्रतीक्षा..
माझाच भास माझ्या अंगावरून गेला!

- ( एल्गार ) सुरेश भट

आता वाटतं

आता वाटतं की नऊ नऊ महिने घेणार एक एक शब्द यायला

आता वाटतं भरभरून द्यावसं वाटावं, असं नाहीच काही द्यायला

एका भाबड्या प्रामाणिकपणे सारंच मांडत आलो इतके दिवस

आता वाटतं – नको होतं सारं इतक्या लग्बगीने सांगायला

आता वाटतं की आपल्या हयातीत उणावणार नाही हा दुष्काळ,

कसे सचैल भिजायचो इतके दिवस – मजा वाटते आहे !

काही देणार नाही असा शब्दच वाटत नाही लिहावासा

अस्वस्थ वाटते आहे, लेखणीची भीती वाटते आहे …

आता वाटते इतका अधाशीपणा नको होता करायला

थोड्या धीराने घेतलं असतं, तर उरलीही असती श्रीशिल्लक काही

आता परत काही नवे वाटून घेण्यासाठी नवा प्रवास

प्राणात खोल शोधतोय त्राण; गवसत नाही !

भरून आला होतात काठोकाठ त्या मेघांनो – क्षमा !

बहरून आला होतात त्या उद्यानांनो – क्षमा !

झाली असेल कुचराई एखादा थेंब झेलण्यात, फूल खुडण्यात

पण त्यासाठी इतकी शिक्षा फार होते आहे !

पक्षी कुठेही उडत असो, क्षितिजाकडेच उडत असतो

यावर आता विश्वास ठेवायचा फक्त …

हाताची घडी घालून, शांतपणे मिटायचे डोळे

थंड झालं तर पाणीच होतं म्हणायचं,

आणि उसळलंच तर म्हणायचं रक्त !

- मौनाची भाषांतरे, संदिप खरे

शपथ सुटली म्हण!
गोष्ट फिटली म्हण!
मला ओळखू दे आधी
मग म्हणायचे ते म्हण!!

आभाळ भरलं आहे
वारा पडला आहे
आधी उपचार म्हणून मल्हार
मग मरवा म्हण!!

शिळेवर बसलो आहे
शिळेसारखा सारखा बसलो आहे!
शिळेवर गुणगुणतो जुनीच दुख्खे
तू काही नवीन म्हण!!

थोड़े म्हणायचे म्हण
थोड़े ना म्हणायचे म्हण!
गाणे संपताना तरी

सम गाठली म्हण!!

- मौनाची भाषांतरे, संदीप खरे

नुकत्याच कविता लिहु लागलेल्या
अशक्त मुलाच्या आई वडिलांना डॉक्टरने सांगितले,
आता लिहायला लागलाच आहे, तर लिहु दे त्याला कविता,
टॉनिक वगैरे देतो मी
पण शक्यतो कविता लिहण्याची वेळ त्याच्यावर न आणलीत तर बरं!

जगणं सुंदर असल्याचं सिद्ध करता आलं
तर अवश्य दाखवा करुन..
कारण मृत्युच्या लेण्यांमधलं गुढ, सुंदर धुकं
त्याच्या मनात दाटलयं अगदी जन्मापासुन!

नाती, मित्र, प्रेम, मारवा, पैसा..
सगळ्यावर ठेचा खाईलच तो यथावकाश
फळ पिकण्या आधीच घाई नको शक्यतो
वा भरावं त्याचं पोट म्हणुन उपास तापास!!

शहाण्यासारखा लिहतो म्हणुन
शहाणा म्हणण्याची नको घाई…
तो लिहतो त्याच्यावरुनच
त्याचाच उडतो विश्वास
सुकण्या आधी शाई!!!

थोटे पडतील हात पाय.. घरामध्ये खचतेच भुई
साता जन्माचे पापग्रह नाचत राहतील थुई थुई
दिवसा झोप, रात्री जाग असे होवुन जाईल घर…
बोलुनसुद्धा उपयोग नाही, तो असेल रानभर

मुळातच उपचार कमीच या रोगाला
तुम्ही नाही तर दुसरं एखादं कारण असेलच हजर
त्यातुनही वाढलच तर वाढु दे हे दुखणं
यातुनच ओसंडत येतो एखादा ज्ञानेश्वर!!

- मौनाची भाषांतरे, संदीप खरे

शेवटचीच भेट दोघांची... उरल्यासुरल्या पुण्याईने मिळालेला ३-४ प्रहरांचा एकांत...
परिस्थिती अशी की आता हे एकमेकांत समरसून जाणं पुन्हा नशिबी नाही हे दोघांनाही उमगलेलं...
आपापली आयुष्यं खांद्यावर घेऊन दोन वाटांनी निघून जाण्यापूवीर् एकमेकांना भरभरून देण्याघेण्याची जीवघेणी धडपड. ही भेट 'मनस्वी' सुद्धा... 'देहस्वी'सुद्धा- पण 'आता पुन्हा कधीच नाही' हे वाक्य घड्याळ्याच्या लंबकासारखं प्रत्येक क्षणावर टोले देत राहतं... स्पर्शाच्या रेशमी मोरपिसांचे चटकेच मनावर उतरतात.

गेले द्यायचे राहून, तुझे नक्षत्रांचे देणे; माझ्यापास आता कळ्या, आणि थोडी ओली पाने... आलो होतो हासत मी, काही श्वासांसाठी फक्त; दिवसांचे ओझे आता, रात्र रात्र शोषी रक्त आता मनाचा दगड, घेतो कण्हत उशाला; होते कळ्यांचे निर्माल्य, आणि पानांचा पाचोळा...
गीत	-	आरती प्रभू
संगीत	-	पं. हृदयनाथ मंगेशकर
स्वर	-	आशा भोसले

सलाम

(माझी सर्वांत आवडती कविता...)

सलाम
सबको सलाम
ज्याच्या हातात दंडा
त्याला सलाम,
लाथेच्या भयाने
डावा हात गांडीवर ठेवून
उजव्या हाताने सलाम,
बघणार्‍याला सलाम,
न बघणार्‍याला सलाम,
विकत घेणार्‍याला सलाम,
विकत घेणाचा इषारा करणार्‍याला सलाम,
सलाम भाई सबको सलाम.

वटारलेल्या प्रतेक डोळ्याला सलाम,
शेंदूर फासलेल्या दगडाला सलाम,
लाखो खर्चून बांधलेल्या देवळांना सलाम,
देवळातल्या देवांच्या धाकाला सलाम,
देवांचे आणि धर्माचे कंत्राट घेणार्यांना सलाम,
रिकाम्या हातातून ऊद कढणार्‍या बडेबुवाला सलाम,
शनीला सलाम, मंगळाला सलाम,
भितीच्या प्रतेक ठेकेदाराला सलाम,
आईवर आयुष्यभर गुरगुरणार्‍या बापाला सलाम,
बापावर गुरगुरणार्‍या साहेबाला सलाम,
साहेबाची टरकवणार्‍या त्याच्या सहेबाला सलाम,
सलाम प्यारे भाईयों और भैंनो सबको सलाम.

ज्याच्या हातात वृत्तपत्र त्याला सलाम,
भाषणांचे,सभांचे
फोटो सकट रिपोर्ट छापतो त्याला सलाम,
वृत्तपत्रांच्या मालकांना सलाम,
त्यांची वेसण धरणार्‍या राज्यकर्त्यांना सलाम,
ज्याच्या समोर माइक्रोफोन त्याला सलाम,
त्यातून न थांबता बोलतो त्याला सलाम,
लाखोंच्या गर्दीला सलाम,
गर्दी झुलवणार्‍या जादुगारांना सलाम,
भाईयों और भैनों सबको सलाम.

नाक्यावरच्या दादाला सलाम,
हातभट्टीवाल्याला सलाम,
स्मग्लरला सलाम,
मट्‍केवाल्याला सलाम,
त्यांनी पेरलेल्या हफ्त्यांना सलाम,
लोकशाहीलाबी सलाम,
ठोकरशाहीलाबी सलाम,
सत्तेचा ट्रक चालाविण्यार्‍यांना सलाम,
ट्र्क खाली चिरडलेल्या गांडुळांना,कुत्र्यांना सलाम,
ज्याच्या हातात चाकू त्याला सलाम,
विमानातून बँम्ब फेकणर्‍यालंना सलाम,
शस्त्रास्त्रांच्या प्रचंड व्यापार्‍यांना सलाम,
कळाबाजारवल्यांना सलाम,
त्यांना फाशी देण्याची घोषणा करणार्‍यांना सलाम,
गटारातल्या पाण्याने इंजेक्शन भरणार्‍यांना सलाम,
तिरडीचे समान विकणार्‍यांना सलाम,
तिरडी उचलणार्‍या खांद्यांना सलाम,
मौत सस्ती करणार्‍या सर्वांना सलाम,
सलाम प्यारे दोस्तों सबको सलाम.

बिळांना सलाम,
बिळातल्या उंदरांना सलाम,
घरातल्या झुरळांना सलाम,
खाटेतल्या ढेकणांना सलाम,
पिचलेल्या बयकोला सलाम,
दीड खोलीतल्या पोरडयाला सलाम,
गाडीत चेंगरणार्‍या गर्दीला सलाम,
किडक्या धान्याला सलाम,
भोके पडलेल्या पिवळ्या गन्जिफ्रोकला सलाम,
धध्यांच्या मलकाला सलाम,
युनीयनच्या लिडरला सलाम,
संपाला सलाम,
उपासमारीला


सर्व रंगांच्या सर्व झेंड्यांना सलाम,
चाळीचाळीतून तुंबलेल्या
संडासातल्या लेंड्यांना सलाम,
मानगूट पकडणार्‍या प्रतेक हाताला सलाम,
सलाम,भाइयों और भैनों,सबको सलाम.

या मझ्या परमपवित्र इत्यादी देशाला सलाम,
या देशाच्या सुउदात्त सुमंगल सुपरंपरेला सलाम,
सर्व बिलंदर घोशणांना सलाम,
जातिभेदाच्या उकिरड्यांना सलाम,
या उकिरड्यातून सत्तेच पीक कढणार्‍यांना सलाम,
उपनिषदे आणि वेदांना सलाम,
साखरकारखान्यांच्या दादांना सलाम,
त्यांच्या शेकडो लोर्‍यांना सलाम,
निवडणुकींना सलाम,
निवडणुकफंडाला सलाम,
अद्रूष्य बुक्यांना सलाम,
मतांच्या आंधळ्या शिक्यांना सलाम,
ससा हाती असलेल्या पारध्यांना सलाम,
त्यांच्या तैनतीतल्या गारद्यांना सलाम,
दलितांवर अत्याचार करणार्‍यांना सलाम,
या बातम्या वचाणार्‍या सर्व षंढांना सलाम,
सलाम,भाइयों और भैनों,सबको सलाम.

सत्ता संपत्तीच्या भाडव्यांचा देश म्हटले
तर डोके फोडतील,
हलकट लाचारांचा देश म्ह्टले
तर रस्त्यावर झोडतील,
खरीदलेजाणार्‍यांचा देश म्हटले
तर वाटा रोखतील,
देवधर्माविषयी,नेत्यांविषयी वाइट बोललो
तर नाक्यावर गाठून ठोकतील,
शोषण करणार्‍यांचा देश म्हटले
तर नोकरीवरुन कढतील,
म्हणून आधी मझ्या नपुंसकत्वाला सलाम,
आणि त्यानंतर अर्थातच
या मझ्या
परमपवित्र सुउदात्त सुमंगल देशाला सलाम,
या महान देशाच्या महान परंपरेला सलाम.

सलाम प्यारे भाइयों और भैनों सबको सलाम,
अनेक हात असते
तर अनेक हातांनी केला असता सलाम,
लेकिंन माफ करना भाइयों,
हात तर दोनच
आणि त्यातला डावा लाथेच्या भयाने
ठेवलेला गांडीवर
म्हणून फक्त ऊजव्या हाताने सलाम,
सलाम, सबको सलाम,
भाइयों और भैनों सबको सलाम.

इस हस्पताल में,
सब कुछ है, और माहिर फ़न डाक्टर भी हैं,
सांसें मशीन के जरिये चलती रहती हैं,
और बोतलों में भर के खून मिलता रहता है
'लिवर' भी ठीक दामों पर मुहैया होता है
आंखें बदलने के लिए, आंखों के बैंक हैं ।

मैं, 'हार्ट-बाईपास' करा रहा हूं ऐ खुदा
डाक्टर फ्रेज़र एक्सपर्ट हैं
ऐसी शदीद तेरी जरूरत नहीं मगर
गर वक्त है, तो आ ना, पास बैठ
कोई बात करेंगे !!

- गुलज़ार

किताबें - गुलज़ार

रात पश्मीने की - रूपा कं - २००२


किताबें झान्कती हैं बन्द
अल्मारी के शीशों से
बडी हसरत से ताकती हैं
महीनो अब मुलकातें नही होती
जो शामें इनकी सोहबत में कटा
करती थीं
अब अक्सर
गुजर जाती है कम्प्युटर के
पर्दे पर

बडी बेचैन रहती हैं किताबें
इन्हे अब नीन्द मे चलने की आदत
हो गयी है
बडी हसरत से ताकती हैं

जो कदरें वो सुनाती थीं
कि जिन के सैल कभी मरते नही थे
वो कदरें अब नज़र आती नही घर में
जो रिश्ते सुनाती थीं
वो सारे उधडे उधडे हैं

कोइ सफ़हा पलट-ता हूं तो इक सिसकि
निकलती है
कई लफ़्ज़ों के माने गिर पडे हैं
बिना पत्तों के सूखे टुन्ड लगते
हैं वो सब अल्फ़ाज़
जिन पर अब कोइ माने नही उगते

बहुत सी इस्तलाहें हैं
जो मिट्टि के सिकोरों की तरह
बिखरि पडी हैं
गिलासों ने उन्हें मतरूक कर
डाला


ज़ुबान पर जायका आता था जो सफ़हे
पलटने का
अब उन्गली क्लिक करने से बस इक
झपकी गुजरती है
बहुत कुछ तह-ब-तह खुलता चला जाता
है पर्दे पर

खिताबों से जो जाति राब्ता था,
कट गया है
कभी सीने पे रख के लेट जाते थे
कभी गोदी में ले लेते
कभी घुटनो को अपने रिहल की सुरत
बना कर
नीम सज़दे में पढा करते थे, छोटे
थे ज़बीं से
वो सारा इल्म तो मिलता रहेगा
बाद में भी
मगर वो जो किताबो में मिला करते
थे सूखे फूल
और मह्के हुए रुक्के
किताबें मांगने, गिरने, उठाने
के बहाने रिश्ते बनते थे
उनका क्या होगा
वो शायद अब नहीं होंगे

चिप-चिपे दूध से नहलाते हैं
आंगन में खड़ा कर के तुम्हें
शहद भी, तेल भी, हल्दी भी, ना जाने क्या-क्या
घोल के सर पे लुढ़ाते हैं गिलसियां भर के...

औरतें गाती हैं जब तीव्र सुरों में मिल कर
पांव पर पांव लगाये खड़े रहते हो
इक पथरायी सी मुस्कान लिये

बुत नहीं हो तो, परेशानी तो होती होगी ।

जब धुआं देता, लगातार पुजारी
घी जलाता है कई तरह के छोंके देकर
इक ज़रा छींक ही दो तुम,
तो यकीं आए कि सब देख रहे हो!!!

अफाट होती तुझी स्मरणशक्ती
अफाट होती तुझी स्मरणशक्ती
तुला नेमके ठाऊक होते, एकमेकाना पहिल्यान्दा पाहीले
तेव्हा सुर्याचा पृथ्वीशी असलेला नेमका कोन
एकमेकान्च्या नजरेत हारवताना
आपन नक्की किती होतो एक का दोन?

तुला ठाऊक होते माझ्या कुठल्या शर्टला होती किती बटने?
कुठल्याचा उसवला होटा खिसा?
रात्रभर गाणी म्हणून दाखवताना
नेमका कितव्या गाण्याला बसला होता घसा

तुझ्याशी बोलताना चुकून जाम्भई निसटली
त्या दिवसाची तारीख, महिना, वर्ष, वेळ
आणी एकून किती मायक्रो सेकन्द टिकू शकला होता
मुश्किलीने एकमेकान्शी अबोला धरण्याचा खेळ

आठवतेका तुला रातरानी शेजारी बसून
कविता म्हणून दाखवताना
फुललेल्या एकूण कळ्यान्ची सन्ख्या
माझ्या अक्षराची पुस्तकात लिहीलेली मानसशास्त्रीय व्याख्या

नेमके आठवत होते तुला,
कवितानी बोट टिकवले होते ते नेमके कुठल्या क्षणावर.
आणि मनावरील पानावर कोरल्या गेल्यावरही,
कुठली कविता कुठल्या पानावर.
अफाट होती तुझी स्मरनशक्ती,
मलाच कसेकाय विसरलीस कुणास ठाऊक?

संदीप खरे.......

प्रलय

उगाच काय गं छोट्या मोठ्या गोष्टीवरून इतके वाद
उगाच काय माझ्यासकट जगण्याचाही सोडतेस नाद

मी, तू , जगणे, पृथ्वी, कोणीच इतके वाईट नाही
आधीरपणावाचून इथे दुसरे कोणी घाईत नाही

अगं विरस व्हावा इतके काही उडले नाहीत इथले रंग
स्पेशल इफेक्टस्‌शिवायसुद्धा शहारून येऊ शकते अंग

अजून आहे आकाश निळे, अजून गुलाब नाजूक आहेत
अजून तरी दाही दिशा, आपल्या आपल्या जागी आहेत

पैसे भरल्यावाचून अजून, डोळा तारे दिसत आहेत
झाडांच्याही सावल्या, अजून विनामूल्य पडत आहेत

अजून तरी कर नाही, आपले आपण गाण्यावर
‘सा’ अजून ‘सा’ च आहे, ‘रे’ तसाच ऋषभावर

अजून देठी तुटले फूल, खाली पडते जमिनीवर
छाया पडता पायाखाली, सूर्य असतो डोईवर

स्पॉन्सर केल्यावाचू अजून, चंद्र घाली चांदणभूल
अजून कुठल्या वचनाशिवाय, कळी उमलून होते फूल

सागर अजून, गणतीवाचून, लाटेमागून सोडी लाट
अजून तरी कुठली जकात घेत नाही पाऊल वाट

थंडी अजून थंडी आहे, ऊन आहे अजून ऊन
पाऊस पडता अजूनसुद्धा माती हसते आनंदून

काही काही बदलत नाही, त्वेषाने वा प्रेमाने
जन्मानंतर अजून तसेच मरण येते इमाने

आकाशाचे देणे काही आज-उद्या फिटत नाही
आणि इतक्या लवकर प्रलय होईल, असे काही वाटत नाही


--- संदीप खरे

नास्तिक

एक खरा खुरा नास्तिक जेव्हा देवळाबाहेर थाबतो
तेव्हा खर तर गाभा-यातच भर पडत असते
की कोणीतरी आपल्यापुरता सत्याशी का होईना,
पण प्रामाणिकपणे चिकटुन राहिल्याच्या पुण्याईची !

एक खरा खुरा नास्तिक जेव्हा देवळाबाहेर थाबतो
तेव्हा होते निर्माण
देवाने आपला आळस झटकून देवळाबाहेर येण्याची !

एक खरा खुरा नास्तिक जेव्हा देवळाबाहेर थाबतो
तेव्हा को-या नजरेने पाहत राहतो
सभोवतालच्या हालचाली, भाविकाच्या जत्रा...
कोणीतरी स्वत:चे ओझे , स्वत:च्याच पायावर
साभाळत असल्याचे समाधान लाभते देवलाच !

म्हणून तर एक खरा खुरा नास्तिक जेव्हा देवळाबाहेर थाबतो
तेव्हा देवाला एक भक्त कमी मिळत असेल कदचित !
पण मिळते आकठ समाधान एक सहकारी लाभल्याचे

देऊळ बद झाल्यावर एक मस्त आळस देउन
बाहेर ताटकळलेल्या नास्तिकाशी गप्पा मारता मारता
देव म्हणतो, " दर्शन देत जा अधुन मधुन........
तुमचा नसेल विश्वास आमच्यावर,
पण आमचा तर आहे ना ! "

देवळाबाहेर थाबलेला एक खरा खुरा नास्तिक
कटाळलेल्या देवाला मोठ्या मिन्नतवारिने पाठवतो देवळात
तेव्हा कुठे अनंत वर्षे आपण घेऊ शकतो दर्शन
अस्तिकत्वाच्या भरजरी शालीत गुदमरलेल्या देवाचे....
--sandip khare

जब कभी गुजरा जमाना याद आता है

जब कभी गुजरा जमाना याद आता है,
बना मिटटी का अपना घर पुराना याद आता है।
वो पापा से चवन्नी रोज मिलती जेब खरचे को,
वो अम्मा से मिला एक आध-आना याद आता है।
वो छोटे भाई का लडना,वो जीजी से मिली झिङकी,
शाम को फिर भूल जाना याद आता है।
वो घर के सामने की अधखुली खिङकी अभी भी है,
वहाँ पर छिप कर किसी का मुस्कुराना याद आता है।
वो उसका रोज मिलना,न मिलना फिर कभी कहना
जरा सी बात पर हँसना हँसाना याद आता है।

If you can't be a pine...

If you can't be a pine on the top of the hill,
Be a scrub in the valley-but be
The best little scrub by the side of the rill;
Be a bush, if you can't be a tree.


If you can't be a bush, be a bit of the grass,
And some highway happier make;
If you can't be a muskie, then just be a bass—
But the liveliest bass in the lake!

We can't all be captains, we've got to be crew,
There's something for all of us here.
There's big work to do and there's lesser to do
And the task we must do is the near.

If you can't be highway, then just be a trail,
If you can't be the sun, be a star;
It isn't by size that you win or fail –
Be the best of whatever you are!

आयुष्यात एकदातरी आठ्वा ते दिवस

आयुष्यात एकदातरी आठ्वा ते दिवस,
कधीतरी, पण आयुष्यात एकदातरी

कोलेज संपल्यानंतर आठ्वणी जाग्या होतात
मनांत भावनांच्या गर्दी करतात,
आणि मग ह्रदयातील भावना ओथंबून वाहतात,
आठ्वणींच्या हिरवळी पुन्हा डोळ्यात उभ्या राहतात

आयुष्यात एकदातरी आठ्वा ते दिवस,
कधीतरी, पण आयुष्यात एकदातरी

आठ्वा ते दिवस बहरलेले,
आठ्वा ते कोलेज गर्दीने फ़ुललेले,
आठ्वा ते लेक्चर गप्पागोष्टीत रंगलेले,
आठ्वा ते सवंगडी मैत्रीच्या गोड नात्यात गुंफ़लेले.

आयुष्यात एकदातरी आठ्वा ते दिवस,
कधीतरी, पण आयुष्यात एकदातरी

आणि मग आपण आठवणींच्या या फ़ांदीवरून
त्या फ़ांदीवर उड्या मारत राहतो
पण काळ मात्र वेगळाच खेळ खेळतो
आणि एखादी फ़ांदीच तोडून टाकतो
आणि....
आणि मग आठवणी फ़ुलं हौऊन पडतात
भूतकाळात जमा होतात
म्हणूनच सांगतो,

आयुष्यात एकदातरी आठ्वा ते दिवस,
कधीतरी, पण आयुष्यात एकदातरी

पण तरीही त्या कधीतरी पुन्हा मनांत डोकावतात
आणि पुन्हा आपण जळत राहतो आठवणींच्या त्या मुसळधार पावसात.

आयुष्यात एकदातरी, फ़क्त एकदातरी आठ्वा ते दिवस...
----------------------- मंगेश पाडगावकर.

भार होता पापण्यांना

भार होता पापण्यांना, आसवे ढाळून घ्यावी..
तोडूनी भवपाश सारे, भावनाना वाट द्यावी.....

रिक्त हलका उर होता, श्वास घ्यावा खोल दीर्घ..
दु:खभारा फ़ेकण्या मग, सुखक्षणान्ची साथ घ्यावी....

मुक वाचा स्तब्ध भाषा, व्यर्थ सारे सोसणे हे
जीव घेते जी व्यथा ती, का उराशी बाळगावी....?

का उगा होउन विद्ध, कष्टवावे अन्तराला?
भाववेड्या वेदनेला, स्वप्नवेडि साद द्यावी...

झेलण्याचे सुख आहे..का व्यथेचा ध्यास घ्यावा?
लाघवी त्या स्पंदनाना,सर्वव्यापक द्रूष्टी द्यावी.......

कहाणी ही एका वेडया मनाची............ ........

कहाणी ही एका वेडया मनाची............ ........
वाळुवर बनवलेली
दोन घरं मी स्वत:ची
एक ते लाटेत कोलमडलं
आणि दुसरं ते वाहुण गेलं
काय दोष द्यावा त्या लाटेला ?
वाळुवर घर बनवणं
ही गोष्ट्च मुळ चुकीची
कहाणी ही एका वेडया मनाची............ ........


श्रावणात बहर आला
अख्या रानाला पण
एक कळीही ना
उमलली माझ्या अंगणाला
माझ्या अंगणात होते
हिच चुक का त्या रोपांची
कहाणी ही एका वेडया मनाची............ ........


चमकत्या त्या वस्तुला
मी नेहमीच सोनं मानलं
समजाऊनही न बदलली
नितीमत्ता माझी
हाव होती तेव्हा मला
त्या चमकत्या सोन्याची
कहाणी ही एका वेडया मनाची............ ........


आता सगळं संपलय,
उठलाय सगळा बाजार
जडलाय मनाला
एकटेपणाचा भयंकर आजार
डोळ्यात माझ्या डोलतेय
मजेत आता माळ आसवांची
कहाणी ही एका वेडया मनाची............ ........


पाहतोय मी वाट एक
नवी सकाळ उजाडण्याची
पण आता घाई नाही करणार
नवा बाजार मांड्ण्याची
आणि आता वाट पाहणार
नाही कुणाच्या वाटही साथीची
कहाणी ही एका वेडया मनाची............ ........

व्यर्थ हे सारेच टाहो

व्यर्थ हे सारेच टाहो, एक हे ध्यानात राहो,
मूठ पोलादी जयांची, ही धरा दासी तयांची||

पैज जे घेती नभाशी, आणि धडका डोंगराशी
रक्त ज्यांचे तप्त आहे फक्त त्यांना हक्क आहे,
श्वास येथे घ्यावयाचा, आग पाण्या लावण्याचा,
ऊरफाड्या छंद आहे, मृत्यु ज्यांना वंद्य आहे,
साजिर्‍या जखमा भुजांशी, आणि आकांक्षा ऊराशी,
घाव ज्यांचा भाव आहे, लोह ज्यांचा देव आहे,
माती हो विभुती जयांची, ही धरा दासी तयांची,
मूठ पोलादी जयांची, ही धरा दासी तयांची||

शब्द लोळाचे तयांचे, नृत्य केवळ तांडवाचे,
सूरनिद्रा भंगण्याला छिन्नी-भाकीत कोरण्याला,
जे न केवळ बरळती गोड गाणी कोरडी,
जे न केवळ खरडती चंद्र-तार्‍यांची स्तुती,
झेप ज्यांनी घालुनी, अंबरांना सोलुनी,
तारका चुरगाळल्या, मनगटाला बांधल्या,
ग्रह जयांची तोरणे, सूर्य ज्यांचे खेळणे,
अंतराळे माळती , सागरे धुंडाळती ,
वन्हीला जे पोळती, रोज लंका जाळती,
ही अशी शेपूट जयांची, ही धरा दासी तयांची
मूठ पोलादी जयांची, ही धरा दासी तयांची||

हस्तकी घेऊन काठी, रेशमी घालून छाटी,
राम ओल्या तप्त ओठी, राख रिपूची अन ललाटी,
दास ऐसा मज दिसू दे, रोमरोमांतून वसू दे,
सौख्य निब्बरशा त्वचेशी वेदना ही ठस ठसू दे,
थेंब त्या तेजामृताचा मज अशक्ताला मिळू दे,
कांचनातून बद्ध जिण्या परीस पोलादी मिळू दे,
जे स्वतःसाठीच वाहे रक्त ते सारे गळू दे,
रक्त सारे लाल अंती, पेशीपेशींना कळू दे,
अश्रु आणि घाम ज्यांनी मिसळोनी रक्तामधोनि,
लाख पेले फस्त केले आणि स्वतःला मस्त केले,
त्या बहकल्या माणसांची, त्या कलंदर भंगणांची,
ही नशा आकाश होते, सर्जराचा कोष होते,
ही अशी व्यसने जयांची, ही धरा दासी तयांची,
मूठ पोलादी जयांची, ही धरा दासी तयांची||

व्यर्थ हे सारेच टाहो, एक हे ध्यानात राहो,
मूठ पोलादी जयांची, ही धरा दासी तयांची||
--- संदीप खरे